Tο Κάστρο της Μελιβοίας είναι ένας οχυρωμένος οικισμός, έκτασης 2.1 εκταρίων, που βρίσκεται σε μικρό λόφο στα βόρεια της Βελίκας, 500μ. από την ακτή. Μέχρι πρόσφατα ήταν εντελώς καλυμμένος από τη βλάστηση αλλά σήμερα έχει μερικώς αποκαλυφθεί σε ανασκαφική έρευνα της 7ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, με την συνδρομή του Δήμου Αγιάς (πρώην Μελιβοίας). Κατά τα έτη 2011-2013, η ανατολική και νότια πλευρά του φρουρίου έχουν στερεωθεί και αναδειχθεί.
Το κάστρο αυτό χρονολογείται με ανασκαφικά ευρήματα στην περίοδο του Ιουστινιανού αλλά είναι κτισμένο στα ερείπια αρχαίας οχύρωσης, που διακρίνεται σε αρκετά σημεία.
Η θέση μπορεί να ταυτισθεί με την αρχαία πόλη Μελίβοια, την πλέον φημισμένη πόλη της Μαγνησίας στην ακτή του Κισσάβου και κεντρικό σημείο στο αμυντικό σύστημα της παραλιακής διαδρομής της Θεσσαλίας, η οποία καταστράφηκε από τους Ρωμαίους το 168 π.Χ. Με την ίδια πόλη συνδέθηκε επίσης στο παρελθόν και η ακρόπολη στη θέση Σκιαθά Αγιοκάμπου, σε απόσταση 10 χμ. προς τα νότια, όπου το τείχος τοποθετείται στον 3ο αι. π.Χ. Το γεγονός ότι οι δύο ακροπόλεις ελέγχουν την ίδια εύφορη παραλιακή ζώνη οδηγεί στη διαπίστωση ότι υπήρξαν στενά συνδεδεμένες και ίσως υπήρξαν διαδοχικές μετακινήσεις του πληθυσμού από τη μία στην άλλη. Στην πρωτοβυζαντινή περίοδο μόνον η ακρόπολη της Βελίκας ήταν κατοικημένη, ενώ αντίστοιχες εγκαταστάσεις έχουν εντοπισθεί στο Καστρί Λουτρό, το Κόκκινο Νερό και τη Σκήτη, που τοποθετούνται σε απόσταση περίπου 10 χμ. η μία από την άλλη. Η σειρά αυτή των φρουρίων δείχνει τη μέριμνα των βυζαντινών αυτοκρατόρων για την ασφάλιση της παραλιακής διαδρομής της Θεσσαλίας, που οδηγούσε από το κάστρο του Πλαταμώνα μέχρι τον Θεσσαλικό κάμπο, μέσω της λεκάνης της Αγιάς.
Με πληροφορίες από τη Βυζαντινή Εφορεία Αρχαιοτήτων
Πηγή φωτογραφίας: larissanet
